Zły stan powstałego w 1945 roku pomnika, który początkowo upamiętniał żołnierzy Armii Czerwonej, sprawił, że Rada Miasta Bydgoszczy w maju 2025 r. zdecydowała o jego likwidacji i wzniesieniu nowego. Powinien mieć wysokie walory artystyczne, symboliczne i tożsamościowe, upamiętniać ideę wolności w kontekście historii i współczesności miasta oraz kraju. Pomnik powinien zostać harmonijnie wkomponowany w istniejące i planowane zagospodarowanie Palcu Wolności. Pomnik ma mieć formę przestrzenną, gloryfikująca wolność, np. obelisk, kolumna/y, łuk triumfalny, postać wybitnego męża stanu, który przyczynił się do odzyskania wolności lub inną formę artystyczną kojarzoną z symbolem wolności, powrotem Bydgoszczy do macierzy.

- Ogłosiliśmy konkurs na koncepcję Pomnika Wolności. Stworzony został dość innowacyjny regulamin konkursu. Będzie on dwuetapowy. Przez 20 tygodni będzie czas na odpowiedzi na ewentualne pytania dotyczące konkursu. Po zakończeniu tego procesu komisja podejmie decyzję o dopuszczeniu do konkursu poszczególnych wnioskodawców. Mogą być nimi zarówno osoby indywidualne, jak i zespoły projektowe. Oceniane będą dorobek artystyczny, styl, doświadczenie, forma. Dopuszczamy nie tylko prace z kraju, ale  również z zagranicy. Za pierwsze miejsce przewidzieliśmy nagrodę w wysokości 40 tys. zł, za drugie 20 tys. zł, 10 tys. zł za trzecie oraz dwa wyróżnienia po 5 tys. Zapraszamy artystów, rzeźbiarzy, twórców do udziału w konkursie - mówi zastępca prezydenta Bydgoszczy Łukasz Krupa.

Prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski powołał zespół ds. Pomnika Wolności. Na jego czele stanął prof. Dariusz Markowski, przewodniczący Rady ds. Estetyki Miasta. Poza nim w składzie zespołu znaleźli się - Miejski Konserwator Zabytków, Architekt Miasta, Plastyk Miejski, przedstawiciele: Rady ds. Estetyki Miasta, Miejskiej Pracowni Urbanistycznej, Wydziału Inwestycji Miasta, Radni Rady Miasta Bydgoszczy oraz lokalni przedstawiciele strony społecznej: Związku Polskich Artystów Plastyków, Stowarzyszenia Architektów Polskich (cały skład TUTAJ). 

- Komisja oczekuje kilku istotnych elementów, które mają się przysłużyć wartości tego projektu. Koncepcje mają uwzględniać kwestie artystyczne, symboliczne, ale również tożsamościowe. Cieszę się, że jest to konkurs międzynarodowy i liczę, że będzie się cieszył dużym zainteresowaniem. Regulamin nie wskazuje żadnej formy. Świadomie chcieliśmy, aby to był konkurs bardzo ogólny, żeby to artysta zdecydował, co chciałby w tym miejscu pokazać. Chodzi o to, żeby powstał pomnik wolności w sensie uniwersalnym, wolności historycznej, ale też wolności rozumianej współcześnie. Bardzo ważny będzie też kontekst miejsca, dlatego w konkursie spora część oceny, bo aż 30 proc. to ocena kontekstu miejsca - mówi prof. Dariusz Markowski. 

Szczegóły konkursu – TUTAJ.

Warto dodać, że rozstrzygnięcie konkursu będzie formą rekomendacji dla radnych, bo to właśnie Rada Miasta Bydgoszczy ostatecznie zdecyduje o kształcie nowego Pomnika Wolności. 

Historia pomnika na Placu Wolności sięga końca XIX wieku. W latach 1893-1919 stał tam konny pomnik cesarza Wilhelma I. Po II wojnie światowej powstał obelisk – Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Czerwonej, a od 1990  r. Pomnik Wolności z płaskorzeźbą upamiętniającą powrót Bydgoszczy do Polski w 1920 roku. Nowy pomnik Wolności ma ukoronować rewitalizację reprezentacyjnego placu. W jej ramach na Placu Wolności zadbaliśmy m.in. o więcej zieleni, estetyczne pawilony kwiaciarni, przywrócenie historycznych osi widokowych i szereg elementów podnoszących estetykę. W ubiegłym miesiącu odsłoniliśmy też rzeźbę lajkarza w zachodniej części placu.