Międzynarodowy Dzień Chorób Nadnerczy

7 kwietnia 2026 roku po raz pierwszy obchodzony będzie Międzynarodowy Dzień Świadomości Chorób Nadnerczy. Inicjatywa została ustanowiona przez Międzynarodowe Konsorcjum ds. Chorób Nadnerczy (International Adrenal Consortium – IAC), które zrzesza organizacje pacjentów z całego świata.

Choroba Addisona (pierwotna niedoczynność kory nadnerczy) to rzadkie, przewlekłe schorzenie wynikające z trwałego uszkodzenia nadnerczy i niedoboru kortyzolu oraz aldosteronu. Główne objawy to skrajne osłabienie, ciemnienie skóry (hiperpigmentacja), niskie ciśnienie i utrata masy ciała. Leczenie polega na dożywotniej substytucji hormonalnej (hydrokortyzon).

Niedoczynność kory nadnerczy rozwija się na dwa sposoby:
- na skutek pierwotnego – zazwyczaj w procesie autoimmunizacji – uszkodzenia nadnerczy (to pierwotna niedoczynność, czyli właśnie choroba Addisona) z powodu niedostatecznej stymulacji przez ACTH na skutek uszkodzenia podwzgórza bądź przysadki (to wtórna niedoczynność).
- od całkiem niedawna można zastąpić te niezbędne hormony codziennymi tabletkami sterydowymi. 
U chorych z niewydolnością nadnerczy organizm nie wytwarza:
   - kortyzolu, aldosteronu i DHEA (w przypadku choroby Addisona)
   - kortyzolu i DHEA (w przypadku wtórnej niewydolności nadnerczy)

Kortyzol reguluje przemianę węglowodanów, białek i częściowo elektrolitów, koordynuje reakcje adaptacyjne organizmu pod wpływem stresu; aldosteron reguluje w organizmie obieg jonów potasu i sodu, ciśnienie krwi; DHEA wpływa na wzrost włosów na ciele i libido (popęd płciowy).
Pierwotna niedoczynność występuje rzadko 90-105 osób na 1 mln populacji, rocznie rejestruje się 5 przypadków na 1 mln. Wtórna niedoczynność jest częstsza i jest to 125-280 osób na 1 mln populacji.
Choroba Addisona jest około 300 razy rzadsza niż cukrzyca. Diagnoza występuje najczęściej w wieku 30 – 50 lat, ale może wystąpić w każdym wieku.

Choroba Addisona ma zazwyczaj charakter autoimmunologiczny. Bywa, że chory ma tylko ją, zazwyczaj jednak towarzyszą jej inne schorzenia i wówczas mamy do czynienia z wielogruczołowym zespołem niewydolności. Choroba Addisona może też byś spowodowana infekcją wirusową – gruźlica, AIDS. Wtórna niewydolność to problem z przysadką lub podwzgórzem.

Niezależnie od przyczyny ludzie, którzy żyją z tymi niewydolnościami na co dzień doświadczają podobnych problemów wynikających z niezdolności nadnerczy do produkcji kortyzolu. Muszą codziennie przyjmować leki sterydowe, które nie leczą, a są jedynie substytutem nieobecnych w organizmie własnych hormonów.

Leczenie choroby Addisona polega na doustnym uzupełnianiu niedoboru hormonów – glikokortykosteroidów i mineralokortykosteroidów. Zwykle stosuje się preparaty hydrokortyzonu (glikokortykosteroid) i fludrokortyzonu (mineralokortykosteroid). Choroby tej nie da się wyleczyć, dlatego terapia substytucyjna musi być prowadzona do końca życia. Niekiedy zachodzi również konieczność uzupełniania androgenów, które również wytwarzane są przez korę nadnerczy. 
Kluczowa jest stała opieka endokrynologiczna i regularne badania kontrolne.

Źródło: https://chorobaaddisona.org.pl/2024/03/o-chorobie-addisona-i-niedoczynnosci-nadnerczy/